Diaspora Muhalefeti: Like’lı, Risksiz, Kalorisiz!

Bugün Ezhel, “Utanıyorum” adlı yeni şarkısını yayınladı — kadın cinayetleri, adaletsizlik ve toplumsal travmalar üzerinden... Tabii ki gayet anlamlı; Berlin’in indie kulislerinden değil, sokakların acısından doğmuş bir çığlık gibi. Ancak o çığlık, ironiktir ki hâlâ büyük çoğunlukla Türkiye’deki dinleyicilere hitap ediyor.

Ben kimsenin yurtdışına gitmesine karışmam. Ezhel’in Berlin’de rap yapması da normaldir, Can Dündar’ın Almanya’da gazete çıkarması da. İnsan nefes almak ister, özgür olmak ister. Bu tercihe tabi ki itirazım yok.

Ama mesele şu: Bütün o “vatansever muhaliflik” imajı kime satılıyor? Almanya’daki insanlara mı? Hayır. Ezhel’in dinleyicisinin çoğu hâlâ Türkiye’de yaşıyor. Can Dündar’ı da Almanya’daki komşusu değil, Türkiye’deki muhalifler okuyor. Yani sahnede veya yazıda “biz vatan için buradayız” derken aslında Berlin’deki birine değil, İstanbul’daki birine hitap ediyorlar. Para da, şöhret de, destek de yine Türkiye’den geliyor.

İşte paradoks burada: Türkiye’de kalmayı göze almayıp, dışarıdan Türkiye’ye muhaliflik satıyorsun ve alıcın yine Türkiye’de kalan insanlar. Bu bana biraz samimiyetsiz geliyor. Çünkü içerideki insan, gerçekten o vatanseverliğin bedelini ödüyor: işinden oluyor, gözaltına alınıyor, susturuluyor. Sen ise dışarıdan aynı bedeli ödemeden kahramanlık hikâyesi anlatıyorsun. Hem beğeni topluyorsun, hem risk almıyorsun. Yani bildiğimiz diyet tatlısı gibi: Kalori yok, ama tatlı yiyorsun.

Belki sorun onların gitmiş olmaları değil, gitmiş olmalarına rağmen hâlâ “vatanseverlik dersi” verme konforunu kendilerinde bulmaları. Çünkü işin gerçeği şu: Ezhel’in Berlin sahnesinden söylediği sözler, Can Dündar’ın Almanya’dan yazdığı yazılar, içeridekilerin riskleri sayesinde hâlâ anlam buluyor. Ama dışarıdakiler bunu bir “marka”ya dönüştürdüklerinde, işte orada midemde bir samimiyetsizlik ekşimesi oluyor.

Sonuçta mesele şu: Vatan sevgisini bana Berlin’deki bir konserden ya da Köln’deki bir gazete köşesinden pazarlayabilirsiniz. Ama o sevgiyi satın alanların çoğu hâlâ Türkiye’de yaşıyorsa, o zaman bu iş bir muhalefet eylemi olmaktan çok, cilalı bir ticari paket gibi görünmeye başlıyor. Ve ben, şahsen, bu paketi satın almıyorum.

Mithat